Arba Minch
Tekst en foto's : Hanny Abels

Ethiopië is een federale staat die bestaat uit 11 regionale staten, ook wel regios genoemd. Elke regio is onderverdeeld in een aantal zones en deze zones bestaan weer uit meerdere woredas. Het laagste bestuurlijke nivo in Ethiopië zijn de kebeles. Om een vergelijking met Nederland te maken zou je een zone het beste kunnen vergelijken met een (grote) provincie en een woreda met een gemeente. De regios hebben echter in vergelijking met onze provincies een veel grotere autonomie. Een kebele lijkt qua omvang het meest op een Nederlandse wijk, het verschil is dat een kebele nogal wat  officiële bevoegdheden en verantwoordelijkheden heeft.

De Southern Nations, Nationalities and Peoples Region (SNNPR) ligt in het zuidwesten van Ethiopië en haar hoofstad is Awassa. 

Arba Minch, is de hoofdstad van de provincie Gamo-Gofa.in het zuiden van de SNNPR, tussen Lake Chamo and Lake Abaya in de schaduw van de indrukwekkende Mount Gughe.  Gelegen in een prachtig (berg)landschap, bestaat de stad uit twee dorpen. Het grootste dorp is het lager gelegen Sikela, het commerciële centrum waar ook de meeste mensen wonen. Het kleinere Secha waar de meeste overheidskantoren gehuisvest zijn ligt 250 meter hoger.

 De stad
De stad heeft 80.000 tot 100.000 inwoners en groeit nog steeds. Inmiddels is er al veel gebouwd tussen beide dorpen en de dorpen gaan in de toekomst waarschijnlijk steeds meer naar elkaar toegroeien.
Hoewel qua inwoner aantal een redelijke stad, is Arba Minch voor Nederlandse begrippen een groot dorp.

 Werkgelegenheid en economische activiteit
De stad kent nauwelijks industriële activiteit, er is slechts een textielfabriek en die is in Turkse handen. In het Noorden van Arba Minch bevinden zich grote bananen- en mango plantages. Daarnaast is er een vrij grote State Farm. Echter na de val van het communistiscche bewind begin jaren negentig, moet deze farm zichzelf bedruipen en zijn grote aantallen arbeiders ontslagen. Dit heeft een forse werkloosheid tot gevolg gehad en helaas is er nog te weinig vervangende arbeid voor in de plaats gekomen.
Grotere winkels zijn nog niet te vinden in Arba Minch, wel talrijke kleine shopjes, soms in een echt stenen gebouwtje, vaak ook in een verplaatsbare metalen container van ongeveer 2 bij 2 meter. Daarnaast is er een grote dagelijkse markt waar van alles te koop is en zijn er op diverse plaatsen kleine ochtend- en avondmarktjes waar verse groente (zeer beperkt assortiment) en fruit te koop zijn.Overal op straat zie je jongens die voor 1 birr (7,5 eurocent) je schoenen poetsen en indien nodig met stevige naald en draad ook reparaties verrichten.
En dan is er nog de grote groep zeer arme mensen die probeert een klein inkomen te verwerven door dagelijks hout te zoeken of houtskool te maken en te verkopen. Vooral aan het einde van de dag zie je vrouwen en jonge meisjes met enorme stapels brandhout of houtskool op de rug terugkeren naar het dorp om hun waar op een van de avondmarktjes te verkopen. 

 Onderwijs
De onderwijssector is een van de grootste werkgevers in Arba Minch, maar onderwijs kost in eerste instantie alleen maar geld en brengt niet direct geld op. Er is een universiteit die inmiddels 12.000 studenten telt, een aantal dat over  4 jaar gegroeid moet zijn tot 30.000. Er zijn een Teachers Training College, 4 Health Science Colleges, 2 technische scholen, en diverse primary en secondary schools en een aantal middelbare vervolgopleidingen bijvoorbeeld op het gebied van Economie en Recht. De scholen zijn deels overheidsscholen en deels in particuliere handen.
Het basisonderwijs aan overheidsscholen is gratis. Ouders moeten alleen registratie kosten betalen, zelf voor schriften en pennen e.d. zorgen en eventueel een schooluniform kopen. De  scholen in de armste wijken kennen geen schooluniformen. Kleuteronderwijs is volledig particulier en daardoor voor veel mensen te duur: hetzelfde geldt voor de particuliere scholen.

In deze particuliere scholen zijn de klassen doorgaans veel kleiner en het onderwijs beter dan in de overheidsscholen. Inwoners die zelf werkzaam zijn in het onderwijs en een redelijk inkomen verdienen heben er doorgaans veel voor over om hun kind naar een particuliere school te laten gaan. Klassen van 100 of meer leerlingen zijn bij de overheidsscholen geen uitzondering. En toch, als je zo’n school bezoekt sta je verbaasd van de orde en rust die er in de klassen heerst. Daar kunnen we in het Westen nog een puntje aan zuigen.
De onderwijs deelname is de laatste jaren in Ethiopië flink gestegen, helaas slagen veel jongeren er na het beeindigen van school niet in een passende baan te vinden.           

 Gezondheid en Gezondheidszorg
In Arba Minch heerst nog steeds veel malaria, typhus en tbc. Ook HIV/Aids is een groot probleem en is samen met malaria nog steeds een belangrijke doodsoorzaak in Arba Minch en omgeving.
Vaccinatieprogramma's voor kinderen zijn inmiddels overal ingevoerd en gratis beschikbaar.      
Arba Minch heeft twee ziekenhuizen en verschillende particuliere (poli)kliniekjes.
Omdat Ethiopië maar heel weinig artsen heeft zijn er tegenwoordig grootschalige opleidingsprogrammas om diverse soorten health officers en verplegers op te leiden. Deze health officers en verplegers hebben een vrij uitgebreide en redelijk diepgaande medische kennis en vervullen hier vaak taken die bij ons alleen door artsen verricht mogen worden.
Eenmaal in een ziekenhuis of kliniek opgenomen is het wel noodzakelijk dat er iemand uit je familie meekomt die voor de persoonlijke verzorging en bijvoorbeeld het toedienen van de medicijnen moet zorgen. Dat soort zaken behoort hier niet tot het takenpakket van de verpleegkundigen, waardoor het hier op de ziekenzalen over het algemeen een drukte van belang is.
Naar Nederlandse maatstaven is de medische zorg hier erg goedkoop, helaas voor veel arme inwoners hier nog steeds te duur. Hierdoor gaan veel mensen niet of veel te laat naar een kliniek met soms verschrikkelijke gevolgen.

 

Verkeer

Er zijn nog maar twee geasfalteerde wegen, die overigens zo slecht onderhouden zijn dat  men ze vaak zigzaggend moet berijden om de grootste gaten in het  wegdek te vermijden. De meeste mensen verplaatsten zich binnen Arba Minch  te voet, daarnaast zijn de blauw/witte lijntaxibusjes die de dorpen Secha en Sikela en de universiteit met elkaar verbinden erg populair. Deze Toyota’s bieden officieel plaats aan 11 passagiers, maar hier gaan er – als er tenminste geen verkeerscontroles plaatsvinden- met gemak 18 of 20 in. Het zit een beetje krap maar voor omgerekend 25 eurocent kun je met dat busje wel een afstand van zo’n 10 kilometer afleggen.  Een enkeling is in het rijke bezit van een fiets of motorfiets. De meeste overheidsinstanties en hulporganisaties beschikken over 4 wheel drive autos, gewone personen autos zie je bijna niet.

Vervoer naar verder weg gelegen plaatsen wordt verzorgd door bussen die hier allemaal particulier eigendom zijn. Een tocht naar de hoofdstad Addis (500 km) kost je echter 13 uur reizen en ongeveer 5 Euro. 

Wat je met name in de ochtend- en avondspits wel ziet is een groep andere verkeersdeelnemers: duizenden koeien, schapen en geiten bevolken de doorgaande asfaltweg op weg naar de velden en de rivier of keren aan het eind van de dag weer huiswaarts. De straat is dan van hen en de overige verkeersdeelnemers passen zich aan: hevig toeterend en stapvoets rijdend worden de dieren langzaam maar zeker aan de kant geduwd, waarna men de volgende kudde alweer nadert. Snelheidsbeperkingen worden langs natuurlijke weg aangelegd.
Er is ook een vliegveld: twee maal per week kun je met een Fokker 50 naar Addis vliegen; houd wel altijd rekening met forse vertragingen.

 Sinds 8 maanden is men druk bezig met de aanleg van twee nieuwe asfaltwegen in het dorp Sikela, waardoor straks nog beter openbaar vervoer te realiseren is omdat er dan ook binnen Sikela meer busjes en gemotoriseerde driewielers ( Indiase Badjaks) kunnen gaan rijden. Het zal Sikela vooral ook minder stoffig maken.
Bij de aanleg van deze nieuwe wegen worden nog heel weinig machines gebruikt, het meeste werk gebeurd met de hand en is zeer zwaar. Het goede nieuws is dat het in elk geval tijdelijk voor meer werkgelegenheid zorgt: voor mannen en vrouwen want in de bouw en wegenaanleg zijn hier misschien nog wel meer vrouwen dan mannen werkzaam.De werkgelegenheid heeft het laatste jaar verder een impuls gekregen door de enorme bouwactiviteiten die er plaats vinden. Omdat de universiteit de komende jaren flink moet groeien worden er op 3 plaatsen in de stad nieuwe campussen gebouwd, waar naast de faculteitsgebouwen en collegezalen ook slaapzalen voor studenten en woningen voor de docenten gebouwd worden. Daarnaast worden er momenteel nogal wat 3 verdiepingen tellende appartementscompexen gebouwd. In het dorp Sikela verrijzen zelfs een paar mooie gecombineerde winkeltjes- en kantoorgebouwen. Alleen wie het allemaal straks kan betalen en zal gaan huren is nog nog even de vraag.

Klimaat

Klimaat:      November – Maart                                  30 - 38 ^oC 

      April - Mei  (kleine regenseizoen)                         20 - 26 ^oC

      Midden Mei - Juni                                               30 - 34 ^oC

     Midden Juni - Oktober(regenseizoen)                  20 - 26 ^oC

 Voedsel situatie

De laatste jaren zijn de regens vaak te laat en soms helemaal niet gekomen waardoor in de omgeving van Arba Minch de oogsten mislukt zijn of heel weinig opgebracht hebben. Hoewel de situatie in Arba Minch zelf relatief gunstig was hebben met name in de (berg) dorpen rondom Arba Minch overheid en hulporganisaties met voedselhulp bij moeten springen.

In Arba Minch is niet het tekort aan voedsel het grote probleem maar veel meer de enorm gestegen voedselprijzen. De algemene inflatie bedroeg het afgelopen jaar 42 %, maar de inflatie van de voedselprijzen was zelfs 55 %. Maar wat schiet je er mee op dat er voldoende eten te koop is op de markt als je geen geld hebt om het te kopen.

 

Huisvesting en Watervoorziening

Verreweg de meeste mensen in Arba Minch wonen in envoudige kleine huisjes die zijn opgetrokken uit boomstammetjes en mud (aarde gemengd met water en gras). Tegenwoordig begint men meer betonnen huisjes te bouwen, maar er is ook nog steeds een aantal wijken in de stad waar men nog in de traditionele ronde hutten woont.

Arba Minch betekent 40 bronnen, de stad is op 40 bronnen gebouwd. Dat betekent dat de stad eigenlijk geen waterprobleem heeft omdat de bronnen voldoende water kunnen leveren en dat water is ook nog eens van goede kwaliteit en geschikt als drinkwater. En toch kent Arba Minch waterproblemen. Het pompstation dat het water omhoog moet pompen is namelijk 30 jaar geleden door de Noren aangelegd, nooit uitgebreid en niet al te goed onderhouden. In diezelfde tijd is de stad ruim 3 maal zo groot geworden, waardoor de pomp capaciteit inmiddels zwaar onvoldoende is. Elke wijk krijgt doorgaans maar een paar uur per dag water aangevoerd door het pompstation. Aangezien de meeste huizen niet over een eigen kraan beschikken zie je de hele dag door vrouwen, maar vaak ook al hele jonge meisjes met 10 of 20 liter jerrycans op hun rug water halen.    

 

Omgeving en Toerisme

De ingang van het Nech Sar Nationaal Park ligt in Arba Minch.  Hoewel niet te vergelijken met de Tanzaniaanse of Keniaanse wildparken is een tocht zeker de moeite waard. Je vind er grote kuddes zebra’s, antilopes, gazelles, dik dik’s, wattenzwijnen, bavianen, fluweel- en Colobusapen, en een grote varieteit aan vogels. Een tocht over het Lake Chamo mag daarbij niet ontbreken, in de late middagzon aanschouw je enorme zonnebadende krokodillen, veel nijlpaarden en honderden lepelaars, ooievaars, reigers , visarenden en andere watervogels.

Zowel in Lake Chamo als in Lake Abaya kan men vanwege het gevaar van billharzia helaas niet zwemmen. Als het overigens wel kon zou je het vanwege de krokodillen ook niet echt willen.

Toerisme is in opkomst in Arba Minch, niet alleen vanwege zijn meren en nationaal park, maar ook omdat Arba Minch de toegangspoort tot Konso (oude geheel ommuurde dorpjes) en de Omo Valley is, een gebied in het uiterste zuiden waar nog veel zeer traditioneel levende stammen wonen.   

Hopelijk gaat het toerisme de komende jaren toenemen en kan het de verdere economische ontwikkeling van Arba Minch ondersteunen waardoor het dagelijkse leven voor de mensen wat comfortabeler kan worden.